धनतेरसमा के–के किन्ने ? सुन, चाँदी र कुचोसम्मको धार्मिक महत्त्व

काठमाडौं, कात्तिक २० ।  हिन्दू धर्मावलम्बीहरूको महत्वपूर्ण पर्व धनतेरस आज मनाइँदै छ। कार्तिक कृष्ण त्रयोदशीका दिन मनाइने यस पर्वमा भगवान् धन्वन्तरी, धनका देवता कुबेर तथा माता लक्ष्मीको विशेष पूजा–आराधना गरिन्छ। धार्मिक मान्यताअनुसार धनतेरसलाई धन, स्वास्थ्य, आरोग्यता र समृद्धिको प्रतीक मानिन्छ।

पौराणिक कथाअनुसार समुद्र मन्थनका क्रममा भगवान् धन्वन्तरी हातमा अमृतको कलश लिएर प्रकट हुनुभएको थियो। उहाँलाई आयुर्वेदका प्रवर्तक तथा स्वास्थ्य र दीर्घायुका देवताका रूपमा पूजा गरिन्छ।

धनतेरसका दिन सुन, चाँदी, पित्तलका भाँडाकुँडा तथा अन्य नयाँ सामग्री खरिद गर्नु शुभ मानिन्छ। यस दिन कुबेर यन्त्र, श्री यन्त्र, लक्ष्मी–गणेशको मूर्ति र चाँदीका सिक्का खरिद गर्ने परम्परा पनि छ। कुचो खरिद गर्दा घरको दरिद्रता हट्ने र सुख–समृद्धि भित्रिने जनविश्वाससमेत रहेको छ।

धनतेरसमा के किन्ने चलन छ ?

सुनचाँदी तथा पित्तलका भाँडा : सुख–समृद्धि र शुभलाभका लागि।

लक्ष्मी–गणेशको मूर्ति : घरमा सुख, शान्ति र समृद्धिका लागि।

कुबेर तथा श्री यन्त्र : आर्थिक उन्नतिको कामनाका लागि।

कुचो : घरबाट दरिद्रता हट्ने विश्वासका साथ।

माटो तथा धातुको दियो : शुभता र सकारात्मकताको प्रतीकका रूपमा।

खाना पकाउने भाँडाकुँडा : पारिवारिक सुख र सद्भावका लागि।

धनतेरसको साँझ यमराजको नाममा दीपदान गर्ने परम्परा पनि छ। यस दिन दीप प्रज्वलन गर्दा परिवारका सदस्यहरूको अकाल मृत्युको भय हट्ने र दीर्घायु प्राप्त हुने धार्मिक विश्वास छ।

धनतेरस केवल धनसम्पत्ति खरिद गर्ने पर्व मात्र नभई स्वास्थ्य, आरोग्यता, पारिवारिक सुख र समृद्धिको कामना गर्ने सांस्कृतिक उत्सव पनि हो। यसले धनसँगै स्वास्थ्य, प्रेम, सद्भाव र सन्तुष्टिको महत्वसमेत स्मरण गराउँछ।